De oorzaken van haaruitval lopen uiteen van erfelijke aanleg en hormonale veranderingen tot stress, ziekte, medicijnen en een tekort aan voedingsstoffen. Ook een aandoening van de hoofdhuid of langdurige spanning op het haar kan een rol spelen. Soms zijn er meerdere oorzaken tegelijk.
Hoe de haaruitval begint en waar je haar dunner wordt, geeft aanwijzingen. Toch kun je aan het patroon alleen meestal niet zien wat de oorzaak is.
Erfelijke oorzaken van haaruitval
Erfelijke haaruitval ontstaat geleidelijk. Haarzakjes zijn daarbij gevoelig voor de invloed van hormonen, waardoor de haren in de loop van de tijd dunner worden. Deze vorm heet alopecia androgenetica en komt bij zowel vrouwen als mannen voor.
Bij vrouwen wordt vaak eerst de scheiding breder of het haar boven op het hoofd dunner. De haargrens aan de voorkant blijft meestal behouden. Bij mannen begint het vaak bij de slapen of op de kruin. Het patroon kan zich langzaam uitbreiden.
Ook ouder worden speelt mee: naarmate je ouder wordt, kan je haar geleidelijk dunner worden. Erfelijke aanleg en leeftijd kunnen elkaar versterken.
Hormonale veranderingen en aandoeningen
Hormonen beïnvloeden de groei en uitval van haren. Na een bevalling verliezen veel vrouwen tijdelijk meer haar. Tijdens de zwangerschap blijven haren vaak langer zitten. Na de bevalling vallen die haren alsnog uit, waardoor het verlies plotseling kan opvallen.
Rond de overgang kan het haar geleidelijk dunner worden. Ook het stoppen met of wisselen van de pil kan samengaan met meer haaruitval. Dat betekent niet dat anticonceptie altijd de oorzaak is. Verander of stop voorgeschreven anticonceptie niet zonder overleg met je huisarts.
Een hormonale aandoening kan ook meespelen. Zo kan haaruitval voorkomen bij PCOS of bij een schildklier die te snel of te langzaam werkt. Andere klachten, zoals veranderingen in je menstruatie, vermoeidheid of gewichtsverandering, kunnen de huisarts helpen om de oorzaak te onderzoeken.
Haaruitval na stress, ziekte of een operatie
Na een ingrijpende gebeurtenis kunnen meer haren tegelijk in de rustfase van de haargroei komen. Daardoor vallen ze later ongeveer tegelijkertijd uit. Dit heet telogeen effluvium. De haren vallen meestal verspreid over het hoofd uit, in plaats van op één plek.
De uitval wordt vaak pas enkele maanden na de aanleiding zichtbaar. Daardoor leg je misschien niet meteen het verband. Mogelijke aanleidingen zijn:
- een periode van ernstige stress;
- een ziekte met koorts;
- een operatie;
- een bevalling;
- snel of sterk afvallen.
Bij deze vorm is de haaruitval vaak tijdelijk en groeit het haar weer aan. Dat herstel kost tijd en verschilt per persoon. Soms is het herstel niet volledig of blijft een aanleiding, zoals een ziekte, langer bestaan.
Tekorten, medicijnen en medische behandelingen
Een tekort aan voedingsstoffen kan bijdragen aan haarverlies. Een voorbeeld is een ijzertekort. Ook te weinig eiwitten of andere voedingsstoffen kan een rol spelen, bijvoorbeeld als je lange tijd onvoldoende of erg eenzijdig eet. Haaruitval betekent alleen niet automatisch dat je iets tekortkomt.
Je huisarts kan aan de hand van je klachten en situatie bepalen of onderzoek naar een tekort zinvol is. Slik niet op eigen houtje hoge doseringen supplementen: zonder aangetoond tekort is niet duidelijk of ze helpen, en te veel van sommige stoffen kan schadelijk zijn.
Ook medicijnen kunnen een oorzaak zijn. Haaruitval is bekend bij bepaalde vormen van chemotherapie, maar kan ook voorkomen bij andere middelen, zoals sommige bloedverdunners of medicijnen voor de huid. Of een medicijn meespeelt, hangt onder meer af van het moment waarop je ermee bent begonnen en wanneer de uitval startte.
Stop niet zelf met voorgeschreven medicijnen. Bespreek met je arts of het middel een mogelijke oorzaak is en of een alternatief passend is.
Pleksgewijze haaruitval en problemen met de hoofdhuid
Ontstaan er plotseling ronde of ovale kale plekken? Dan kan alopecia areata de oorzaak zijn. Bij deze aandoening richt het afweersysteem zich waarschijnlijk tegen de haarzakjes. De plekken kunnen op het hoofd ontstaan, maar ook op andere behaarde delen van het lichaam.
Het verloop is niet goed te voorspellen. Bij veel mensen groeit het haar vanzelf terug, maar dat gebeurt niet altijd. Maak bij plotselinge kale plekken een afspraak met de huisarts.
Een ontsteking of infectie van de hoofdhuid kan ook haarverlies veroorzaken. Een schimmelinfectie kan bijvoorbeeld samengaan met schilfers, afgebroken haren en kale plekken. Klachten zoals roodheid, pijn, korstjes of jeuk zijn een reden om de hoofdhuid te laten beoordelen. Sommige ontstekingen kunnen littekens achterlaten, waardoor haar niet vanzelf terugkomt.
Haaruitval door trekken en beschadiging
Als er langere tijd veel spanning op de haarwortels staat, kan haar uitvallen. Dat kan gebeuren door steeds een strakke staart, knot of vlechten te dragen. Vooral langs de haargrens kan het haar dan dunner worden. Haal de spanning van het haar af; als die lang blijft bestaan, kan het verlies blijvend worden.
Ook herhaaldelijk aan haren trekken kan kale of dunne plekken geven. Soms gebeurt dit bijna ongemerkt, bijvoorbeeld bij spanning. Je huisarts kan met je meedenken als het moeilijk is om ermee te stoppen.
Beschadigde haren kunnen daarnaast afbreken door bijvoorbeeld hitte of chemische behandelingen. Dat is iets anders dan uitval vanuit de haarwortel: bij afbreken zie je vaak korte haren van verschillende lengtes.
Veelgestelde vragen over oorzaken van haaruitval
Wat kom je tekort als je haar uitvalt?
Dat is niet aan je haar te zien. Een ijzertekort of een tekort aan andere voedingsstoffen kan meespelen, maar haaruitval heeft vaak een andere oorzaak. Je huisarts beoordeelt of onderzoek nodig is.
Waarom valt mijn haar ineens veel meer uit?
Verspreide haaruitval kan enkele maanden na koorts, een operatie, een bevalling of een stressvolle periode beginnen. Ook medicijnen, ziekte en andere oorzaken zijn mogelijk. Bij plotselinge kale plekken kan onder meer alopecia areata meespelen.
Wanneer stopt haaruitval meestal?
Dat hangt af van de oorzaak. Na een tijdelijke aanleiding, zoals een ziekte met koorts, stopt de extra uitval vaak weer en kan het haar aangroeien. Erfelijke haaruitval verloopt meestal geleidelijk en stopt niet vanzelf op dezelfde manier.
Kan haar weer voller worden?
Bij tijdelijke haaruitval kunnen nieuwe haren aangroeien, al duurt het even voordat je dat ziet. Bij erfelijke haaruitval of littekens op de hoofdhuid is herstel minder vanzelfsprekend.
Wanneer ga je met haaruitval naar de huisarts?
Maak een afspraak bij plotselinge kale plekken, duidelijke of aanhoudende haaruitval, klachten van de hoofdhuid of als je je zorgen maakt. Vertel ook wanneer het begon, welke medicijnen je gebruikt en of je andere klachten hebt.
Een foto van je haar of hoofdhuid en een overzicht van veranderingen in de maanden vóór de uitval kunnen helpen om het verloop met je huisarts te bespreken.
