Een verjaardag is iets wat bijna iedereen kent en elk jaar terugkomt. Toch is er veel meer te vertellen over dit feest dan je misschien denkt. Waar komt het eigenlijk vandaan? Waarom blazen we kaarsjes uit? En hoe vieren mensen hun geboortedag in andere landen? Van een klein familiefeestje tot een groot volksfeest: het vieren van een jubileum heeft overal ter wereld een eigen vorm gekregen.
De geschiedenis van het verjaardagsfeest
Het idee om de dag te vieren waarop iemand geboren is, bestaat al heel lang. De oude Egyptenaren vierden al de dag waarop een farao op de troon kwam. Dat zagen zij als zijn eigenlijke “geboorte” als god. De oude Grieken hadden de gewoonte om op de geboortedag van een god een feest te houden met kaarsen op een taart, zodat het licht in het donker kon stralen. Dit gebruik werd later door de Romeinen overgenomen en langzaam verspreid door Europa. In de Middeleeuwen was het feesten om een geboortedag in het christelijke Europa nog niet gewoon voor gewone mensen. Pas in de zeventiende en achttiende eeuw werd het vieren van een persoonlijke geboortedag ook buiten de adel populair. Sindsdien is het gegroeid tot het feest dat we nu kennen.
Het lied en de taart: waar komen ze vandaan
Twee dingen horen voor de meeste mensen onlosmakelijk bij een verjaardagsfeest: het zingen van een lied en het uitblazen van kaarsjes op een taart. Het bekende lied “Happy Birthday to You” heeft een opmerkelijke herkomst. De melodie werd in 1893 geschreven door twee Amerikaanse zusters, Mildred en Patty Hill. Zij schreven het oorspronkelijk als een welkomstliedje voor kinderen in de klas. De tekst werd later aangepast en het lied groeide uit tot het meest gezongen liedje ter wereld. De gewoonte om kaarsjes op een taart te plaatsen gaat terug op het oude Griekenland. Kaarsen symboliseerden het leven en de rook van de uitgeblazen kaarsjes zou een wens naar de goden dragen. Vandaag de dag blazen kinderen en volwassenen nog steeds kaarsjes uit en doen een geheime wens. De betekenis is minder religieus geworden, maar het ritueel is gebleven.
Hoe mensen hun verjaardag wereldwijd vieren
In Nederland brengt iemand die jarig is vaak zelf iets mee naar werk of school, zoals taart of traktaties. In veel andere landen werkt dat andersom: de gasten nemen een cadeau mee voor de jarige. In Mexico is de piñata een vast onderdeel van kinderfeestjes. Kinderen slaan de gekleurde figuur kapot totdat het snoep naar buiten valt. In Japan is het juist niet altijd gebruikelijk om groot feest te maken van een persoonlijke geboortedag. Bepaalde leeftijden, zoals drie, vijf en zeven jaar, worden er wel uitgebreid gevierd met een speciaal ritueel genaamd Shichi-Go-San. In Denemarken hangt men een vlag buiten als iemand in huis jarig is. In Ghana worden kinderen op hun feestdag wakker gemaakt met een speciaal rijstgerecht. Elke cultuur heeft zijn eigen manier gevonden om stil te staan bij de dag waarop iemand het leven begon.
Grote verjaardagen en ronde getallen
Niet elk jaar wordt even groot gevierd. Ronde getallen zoals tien, achttien, vijftig of honderd jaar trekken extra aandacht. De achttiende verjaardag geldt in Nederland als het moment waarop iemand officieel volwassen wordt. Dat maakt het voor veel jongeren een bijzondere mijlpaal. Bij vijftig jaar spreekt men van een gouden jubileum en bij vijfentwintig jaar van een zilveren. Mensen die honderd jaar worden, ontvangen in Nederland een felicitatiebrief van de koning of koningin. Dat is een lang bestaande traditie die veel honderdjarigen als heel bijzonder ervaren. De aandacht voor ronde getallen laat zien dat een geboortedag meer is dan een feestje met taart. Het is ook een moment om terug te kijken op wat iemand heeft meegemaakt en vooruit te kijken naar wat nog komt.
Veelgestelde vragen
Waarom geeft de jarige in Nederland zelf iets aan anderen?
In Nederland is het de traditie dat de jarige zelf trakteert. Dit gebruik stamt uit een tijd waarin een verjaardag werd gezien als een geluksbrengende dag voor de jarige. Door iets weg te geven deelde de jarige dat geluk met anderen. In veel andere landen is het juist andersom en brengen de gasten een cadeau mee.
Waarom doe je een wens bij het uitblazen van kaarsjes?
Het doen van een wens bij het uitblazen van kaarsjes komt voort uit een oud geloof dat de rook een boodschap naar hogere machten kon dragen. In het oude Griekenland werden kaarsen aangestoken op de geboortedag als eerbetoon aan goden. Met de tijd is de religieuze betekenis verdwenen, maar het ritueel van de geheime wens is gebleven.
Welke leeftijden worden in Nederland het vaakst groots gevierd?
In Nederland worden de achttiende en de vijftigste verjaardag het vaakst groots gevierd. De achttiende staat voor het bereiken van de volwassenheid. De vijftigste wordt ook wel het “Abraham” of “Sara” feest genoemd, waarbij mannen en vrouwen een pop in de tuin krijgen als knipoog naar hun leeftijd. Ronde getallen als zestig, zeventig en tachtig worden ook vaak uitgebreid gevierd.
Wat is het oudste verjaardagsfeest in de geschiedenis?
Het oudste bekende verjaardagsfeest in de geschiedenis stamt uit het oude Egypte, meer dan drieduizend jaar geleden. Toen werd de dag gevierd waarop een farao zijn titel aannam. Dat moment gold als zijn werkelijke geboorte als godheid. Dit was geen persoonlijk feest zoals we dat nu kennen, maar een staatsevenement met grote symbolische betekenis.
